Stotra · Bhagwan Krishna
Shyamala Dandakam
श्यामलादण्डकम्
- Shloka 1
माणिक्यवीणामुपलालयन्तीं मदालसां मञ्जुलवाग्विलासाम्। माहेन्द्रनीलद्युतिकोमलाङ्गीं मातङ्गकन्यां मनसा स्मरामि॥१॥
Manikyavinamupalalayantim madalasam manjulavagvilasam, mahendraniladyutikomalangim matangakanyam manasa smarami.
In my mind I remember the daughter of sage Matanga, who lovingly plays a vina made of rubies. She is gently languid with blissful rapture and her speech flows with charm. Her tender body glows like a deep blue sapphire.
Word by word
- Shloka 2
चतुर्भुजे चन्द्रकलावतंसे कुचोन्नते कुङ्कुमरागशोणे। पुण्ड्रेक्षुपाशाङ्कुशपुष्पबाणहस्ते नमस्ते जगदेकमातः॥२॥
Chaturbhuje chandrakalavatanse kuchonnate kunkumaragashone, pundrekshupashankushapushpabanahaste namaste jagadekamatah.
O four-armed One, wearing the crescent moon as an ornament, full-bosomed and glowing red with the colour of kumkum, holding in your hands a sugarcane bow, a noose, a goad and arrows of flowers, O one Mother of the whole world, salutations to you.
Word by word
- Shloka 3
माता मरकतश्यामा मातङ्गी मदशालिनी। कुर्यात्कटाक्षं कल्याणी कदम्बवनवासिनी॥३॥
Mata marakatashyama matangi madashalini, kuryatkataksham kalyani kadambavanavasini.
May the Mother, dark green like an emerald, Matangi, glowing with joyful rapture, the auspicious One who lives in the Kadamba forest, turn her gracious glance towards us.
Word by word
- Shloka 4
जय मातङ्गतनये जय नीलोत्पलद्युते। जय सङ्गीतरसिके जय लीलाशुकप्रिये॥४॥
Jaya matangatanaye jaya nilotpaladyute, jaya sangitarasike jaya lilashukapriye.
Victory to you, daughter of sage Matanga; victory to you whose radiance is like the blue lotus. Victory to you who delights in music; victory to you who loves the playful parrot.
Word by word
जय जननि सुधासमुद्रान्तरुद्यन्मणिद्वीपसंरूढबिल्वाटवीमध्यकल्पद्रुमाकल्पकादम्बकान्तारवासप्रिये कृत्तिवासप्रिये सर्वलोकप्रिये, सादरारब्धसङ्गीतसम्भावनासम्भ्रमालोलनीपस्रगाबद्धचूलीसनाथत्रिके सानुमत्पुत्रिके, शेखरीभूतशीतांशुरेखामयूखावलीबद्धसुस्निग्धनीलालकश्रेणिशृङ्गारिते लोकसम्भाविते, कामलीलाधनुस्सन्निभभ्रूलतापुष्पसन्दोहसन्देहकृल्लोचने वाक्सुधासेचने, चारुगोरोचनापङ्ककेलीललामाभिरामे सुरामे रमे, प्रोल्लसद्वालिकामौक्तिकश्रेणिकाचन्द्रिकामण्डलोद्भासिलावण्यगण्डस्थलन्यस्तकस्तूरिकापत्ररेखासमुद्भूतसौरभ्यसम्भ्रान्तभृङ्गाङ्गनागीतसान्द्रीभवन्मन्द्रतन्त्रीस्वरे सुस्वरे भास्वरे, वल्लकीवादनप्रक्रियालोलतालीदलाबद्धताटङ्कभूषाविशेषान्विते सिद्धसम्मानिते, दिव्यहालामदोद्वेलहेलालसच्चक्षुरान्दोलनश्रीसमाक्षिप्तकर्णैकनीलोत्पले श्यामले पूरिताशेषलोकाभिवाञ्छाफले श्रीफले, स्वेदबिन्दूल्लसत्फाललावण्यनिष्यन्दसन्दोहसन्देहकृन्नासिकामौक्तिके सर्वविश्वात्मिके सर्वसिद्ध्यात्मिके कालिके, मुग्धमन्दस्मितोदारवक्त्रस्फुरत्पूगताम्बूलकर्पूरखण्डोत्करे ज्ञानमुद्राकरे सर्वसम्पत्करे पद्मभास्वत्करे श्रीकरे, कुन्दपुष्पद्युतिस्निग्धदन्तावलीनिर्मलालोलकल्लोलसम्मेलनस्मेरशोणाधरे चारुवीणाधरे पक्वबिम्बाधरे, सुललितनवयौवनारम्भचन्द्रोदयोद्वेललावण्यदुग्धार्णवाविर्भवत्कम्बुबिब्बोकभृत्कन्धरे सत्कलामन्दिरे मन्थरे, दिव्यरत्नप्रभाबन्धुरच्छन्नहारादिभूषासमुद्योतमानानवद्याङ्गशोभे शुभे, रत्नकेयूररश्मिच्छटापल्लवप्रोल्लसद्दोर्लताराजिते योगिभिः पूजिते, विश्वदिङ्मण्डलव्यापिमाणिक्यतेजस्स्फुरत्कङ्कणालङ्कृते विभ्रमालङ्कृते साधुभिः सत्कृते, वासरारम्भवेलासमुज्जृम्भमाणारविन्दप्रतिद्वन्द्विपाणिद्वये सन्ततोद्यद्दये अद्वये, दिव्यरत्नोर्मिकादीधितिस्तोमसन्ध्यायमानाङ्गुलीपल्लवोद्यन्नखेन्दुप्रभामण्डले सन्नुताखण्डले चित्प्रभामण्डले प्रोल्लसत्कुण्डले, तारकाराजिनीकाशहारावलिस्मेरचारुस्तनाभोगभारानमन्मध्यवल्लीवलिच्छेदवीचीसमुद्यत्समुल्लाससन्दर्शिताकारसौन्दर्यरत्नाकरे वल्लकीभृत्करे किङ्करश्रीकरे, हेमकुम्भोपमोत्तुङ्गवक्षोजभारावनम्रे त्रिलोकावनम्रे, लसद्वृत्तगम्भीरनाभीसरस्तीरशैवालशङ्काकरश्यामरोमावलीभूषणे मञ्जुसम्भाषणे, चारुशिञ्चत्कटीसूत्रनिर्भर्त्सितानङ्गलीलाधनुश्शिञ्चिनीडम्बरे दिव्यरत्नाम्बरे, पद्मरागोल्लसन्मेखलामौक्तिकश्रोणिशोभाजितस्वर्णभूभृत्तले चन्द्रिकाशीतले, विकसितनवकिंशुकाताम्रदिव्यांशुकच्छन्नचारूरुशोभापराभूतसिन्दूरशोणायमानेन्द्रमातङ्गहस्तार्गले वैभवानर्गले श्यामले, कोमलस्निग्धनीलोपलोत्पादितानङ्गतूणीरशङ्काकरोदारजङ्घालते चारुलीलागते, नम्रदिक्पालसीमन्तिनीकुन्तलस्निग्धनीलप्रभापुञ्जसञ्जातदूर्वाङ्कुराशङ्कसारङ्गसंयोगरिङ्खन्नखेन्दूज्ज्वले प्रोज्ज्वले निर्मले, प्रह्वदेवेशलक्ष्मीशभूतेशतोयेशवाणीशकीनाशदैत्येशयक्षेशवाय्वग्निकोटीरमाणिक्यसंहृष्टबालातपोद्दामलाक्षारसारुण्यतारुण्यलक्ष्मीगृहीताङ्घ्रिपद्मे सुपद्मे उमे, सुरुचिरनवरत्नपीठस्थिते सुस्थिते, रत्नपद्मासने रत्नसिंहासने शङ्खपद्मद्वयोपाश्रिते विश्रुते, तत्र विघ्नेशदुर्गावटुक्षेत्रपालैर्युते मत्तमातङ्गकन्यासमूहान्विते भैरवैरष्टभिर्वेष्टिते मञ्जुलामेनकाद्यङ्गनामानिते देवि वामादिभिः शक्तिभिः सेविते धात्रि लक्ष्म्यादिशक्त्यष्टकैः संयुते मातृकामण्डलैर्मण्डिते यक्षगन्धर्वसिद्धाङ्गनामण्डलैरर्चिते, भैरवीसंवृते पञ्चबाणात्मिके पञ्चबाणेन रत्या च सम्भाविते प्रीतिभाजा वसन्तेन चानन्दिते, भक्तिभाजां परं श्रेयसे कल्पसे योगिनां मानसे द्योतसे छन्दसामोजसा भ्राजसे गीतविद्याविनोदातितृष्णेन कृष्णेन सम्पूज्यसे भक्तिमच्चेतसा वेधसा स्तूयसे विश्वहृद्येन वाद्येन विद्याधरैर्गीयसे, श्रवणहरदक्षिणक्वाणया वीणया किन्नरैर्गीयसे यक्षगन्धर्वसिद्धाङ्गनामण्डलैरर्च्यसे सर्वसौभाग्यवाञ्छावतीभिर्वधूभिः सुराणां समाराध्यसे, सर्वविद्याविशेषात्मकं चाटुगाथासमुच्चारणं कण्ठमूलोल्लसद्वर्णराजित्रयं कोमलश्यामलोदारपक्षद्वयं तुण्डशोभातिदूरीभवत्किंशुकं तं शुकं लालयन्ती परिक्रीडसे, पाणिपद्मद्वयेनाक्षमालामपि स्फाटिकीं ज्ञानसारात्मकं पुस्तकं चाङ्कुशं पाशमाबिभ्रती येन सञ्चिन्त्यसे तस्य वक्त्रान्तरात् गद्यपद्यात्मिका भारती निस्सरेत्, येन वा यावकाभाकृतिर्भाव्यसे तस्य वश्या भवन्ति स्त्रियः पूरुषाः, येन वा शातकुम्भद्युतिर्भाव्यसे सोऽपि लक्ष्मीसहस्रैः परिक्रीडते, किन्न सिद्ध्येद्वपुः श्यामलं कोमलं चन्द्रचूडान्वितं तावकं ध्यायतः, तस्य लीलासरो वारिधिः तस्य केलीवनं नन्दनं तस्य भद्रासनं भूतलं तस्य गीर्देवता किङ्करी तस्य चाज्ञाकरी श्रीः स्वयम्, सर्वतीर्थात्मिके सर्वमन्त्रात्मिके सर्वयन्त्रात्मिके सर्वतन्त्रात्मिके सर्वचक्रात्मिके सर्वशक्त्यात्मिके सर्वपीठात्मिके सर्ववेदात्मिके सर्वविद्यात्मिके सर्वयोगात्मिके सर्ववर्णात्मिके सर्वगीतात्मिके सर्वनादात्मिके सर्वशब्दात्मिके सर्वविश्वात्मिके सर्ववर्गात्मिके सर्वसर्वात्मिके सर्वगे सर्वरूपे जगन्मातृके पाहि मां पाहि मां पाहि मां देवि तुभ्यं नमो देवि तुभ्यं नमो देवि तुभ्यं नमः॥
Jaya janani sudhasamudrantarudyanmanidvipasanrudhabilvatavimadhyakalpadrumakalpakadambakantaravasapriye krittivasapriye sarvalokapriye, sadararabdhasangitasambhavanasambhramalolanipasragabaddhachulisanathatrike sanumatputrike, shekharibhutashitanshurekhamayukhavalibaddhasusnigdhanilalakashrenishringarite lokasambhavite, kamaliladhanussannibhabhrulatapushpasandohasandehakrillochane vaksudhasechane, charugorochanapankakelilalamabhirame surame rame, prollasadvalikamauktikashrenikachandrikamandalodbhasilavanyagandasthalanyastakasturikapatrarekhasamudbhutasaurabhyasambhrantabhringanganagitasandribhavanmandratantrisvare susvare bhasvare, vallakivadanaprakriyalolatalidalabaddhatatankabhushavisheshanvite siddhasammanite, divyahalamadodvelahelalasachchakshurandolanashrisamakshiptakarnaikanilotpale shyamale puritasheshalokabhivanchhaphale shriphale, svedabindullasatphalalavanyanishyandasandohasandehakrinnasikamauktike sarvavishvatmike sarvasiddhyatmike kalike, mugdhamandasmitodaravaktrasphuratpugatambulakarpurakhandotkare gyanamudrakare sarvasampatkare padmabhasvatkare shrikare, kundapushpadyutisnigdhadantavalinirmalalolakallolasammelanasmerashonadhare charuvinadhare pakvabimbadhare, sulalitanavayauvanarambhachandrodayodvelalavanyadugdharnavavirbhavatkambubibbokabhritkandhare satkalamandire manthare, divyaratnaprabhabandhurachchhannaharadibhushasamudyotamananavadyangashobhe shubhe, ratnakeyurarashmichchhatapallavaprollasaddorlatarajite yogibhih pujite, vishvadinmandalavyapimanikyatejassphuratkankanalankrite vibhramalankrite sadhubhih satkrite, vasararambhavelasamujjrimbhamanaravindapratidvandvipanidvaye santatodyaddaye advaye, divyaratnormikadidhitistomasandhyayamanangulipallavodyannakhenduprabhamandale sannutakhandale chitprabhamandale prollasatkundale, tarakarajinikashaharavalismeracharustanabhogabharanamanmadhyavallivalichchhedavichisamudyatsamullasasandarshitakarasaundaryaratnakare vallakibhritkare kinkarashrikare, hemakumbhopamottungavakshojabharavanamre trilokavanamre, lasadvrittagambhiranabhisarastirashaivalashankakarashyamaromavalibhushane manjusambhashane, charushinchatkatisutranirbhartsitanangaliladhanushshinchinidambare divyaratnambare, padmaragollasanmekhalamauktikashronishobhajitasvarnabhubhrittale chandrikashitale, vikasitanavakinshukatamradivyanshukachchhannacharurushobhaparabhutasindurashonayamanendramatangahastargale vaibhavanargale shyamale, komalasnigdhanilopalotpaditanangatunirashankakarodarajanghalate charulilagate, namradikpalasimantinikuntalasnigdhanilaprabhapunjasanjatadurvankurashankasarangasanyogarinkhannakhendujjvale projjvale nirmale, prahvadeveshalakshmishabhuteshatoyeshavanishakinashadaityeshayaksheshavayvagnikotiramanikyasanhrishtabalatapoddamalaksharasarunyatarunyalakshmigrihitanghripadme supadme ume, suruchiranavaratnapithasthite susthite, ratnapadmasane ratnasinhasane shankhapadmadvayopashrite vishrute, tatra vighneshadurgavatukshetrapalairyute mattamatangakanyasamuhanvite bhairavairashtabhirveshtite manjulamenakadyanganamanite devi vamadibhih shaktibhih sevite dhatri lakshmyadishaktyashtakaih sanyute matrikamandalairmandite yakshagandharvasiddhanganamandalairarchite, bhairavisanvrite panchabanatmike panchabanena ratya cha sambhavite pritibhaja vasantena chanandite, bhaktibhajam param shreyase kalpase yoginam manase dyotase chhandasamojasa bhrajase gitavidyavinodatitrishnena krishnena sampujyase bhaktimachchetasa vedhasa stuyase vishvahridyena vadyena vidyadharairgiyase, shravanaharadakshinakvanaya vinaya kinnarairgiyase yakshagandharvasiddhanganamandalairarchyase sarvasaubhagyavanchhavatibhirvadhubhih suranam samaradhyase, sarvavidyavisheshatmakam chatugathasamuchcharanam kanthamulollasadvarnarajitrayam komalashyamalodarapakshadvayam tundashobhatiduribhavatkinshukam tam shukam lalayanti parikridase, panipadmadvayenakshamalamapi sphatikim gyanasaratmakam pustakam chankusham pashamabibhrati yena sanchintyase tasya vaktrantarat gadyapadyatmika bharati nissaret, yena va yavakabhakritirbhavyase tasya vashya bhavanti striyah purushah, yena va shatakumbhadyutirbhavyase sopi lakshmisahasraih parikridate, kinna siddhyedvapuh shyamalam komalam chandrachudanvitam tavakam dhyayatah, tasya lilasaro varidhih tasya kelivanam nandanam tasya bhadrasanam bhutalam tasya girdevata kinkari tasya chagyakari shrih svayam, sarvatirthatmike sarvamantratmike sarvayantratmike sarvatantratmike sarvachakratmike sarvashaktyatmike sarvapithatmike sarvavedatmike sarvavidyatmike sarvayogatmike sarvavarnatmike sarvagitatmike sarvanadatmike sarvashabdatmike sarvavishvatmike sarvavargatmike sarvasarvatmike sarvage sarvarupe jaganmatrike pahi mam pahi mam pahi mam devi tubhyam namo devi tubhyam namo devi tubhyam namah.
Victory to you, Mother, who loves to dwell in the Kadamba forest amid the bilva grove on the jewel island rising from the ocean of nectar, beloved of Bhagwan Shiva and of all the worlds, daughter of the mountain, whose dark curls shine with moonlight, whose eyes are like flowers, whose speech is sweet as nectar, whose cheeks bear fragrant musk, whose lotus hands hold the vina and show the gesture of knowledge, and whose lotus feet are touched by the crowns of Brahma, Vishnu, Shiva and all the gods, seated on a jewelled lion throne and attended by Ganesha, Durga, Batuka, Kshetrapala, the eight Bhairavas, the Shaktis and celestial maidens. You are worshipped by Krishna, who longs for the joy of music, praised by Brahma and sung of by Vidyadharas and Kinnaras with the vina, and you play fondly with your parrot while holding a crystal rosary, a book of knowledge, a goad and a noose; the text says that speech in prose and verse flows from one who meditates on you, that people are drawn to one who sees you red as lac, that one who sees you golden enjoys wealth thousands of times over, and that for one who meditates on your soft dark form adorned with the crescent moon, the ocean becomes a pleasure lake, the Nandana garden a play-grove, the earth a seat, and Saraswati and Lakshmi themselves serve him. O you who are the essence of all tirthas, mantras, yantras, tantras, chakras, shaktis, pithas, Vedas, knowledge, yoga, letters, songs, sounds, words and the whole universe, all-pervading Mother of the world in every form, protect me, protect me, protect me; Devi, salutations to you, salutations to you, salutations to you.
Word by word
About this text
Shyamala Dandakam is a Sanskrit hymn (stotra) praising Maa Shyamala, also called Maa Matangi, and traditionally credited to the poet Kalidasa.
When it is recited: Shyamala Navaratri (Magha Gupt Navaratri), Vasant Panchami, Matangi Jayanti, Before study or music practice
